ﺃﺣﻜﺎﻡ ﺣﺮﺍﻙ ﺍﻟﺴُّﻮﺩ ﻓﻲ ﺑﻼ‌ﺩ ﺍﻟﺤﺮﻣﻴﻦ!

  • أ.د. عاصم القريوتي
  • 6238
نشر عبر الشبكات الإجتماعية

ﺗﺸﻬﺪ ﺑﻼ‌ﺩ ﺍﻟﺤﺮﻣﻴﻦ ﻓﻲ ﻫﺬﻩ ﺍﻷ‌ﻳﺎﻡ ﺣﺮﺍﻛﺎ ﻣُﻨﻈَّﻤﺎ ﻓﻴﻤﺎ ﻳﺒﺪﻭ ﻟﻠﺘﺴﻠُّﻞ ﻭﺍﻟﻨﺰﻭﺡ ﻓﻲ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻭﺍﺳﻌﺔ ﻭﻷ‌ﻫﺪﺍﻑ ﻏﻴﺮ ﻣُﺤﺪَّﺩﺓ . ﻭﻗﺪ ﺗﺮﺗﺐ ﻋﻠﻰ ﻫﺬﺍ ﺍﻟﺤﺮﺍﻙ ﺃﻣﺮﺍﻥ ﻫﻤﺎ: ﺍﻻ‌ﺧﺘﻄﺎﻑ ﻭﺍﻻ‌ﺧﺘﻄﺎﺏ .

ﻭﺍﻟﻤﻘﺼﻮﺩ ﺑﺎﻻ‌ﺧﺘﻄﺎﻑ: ﺍﻻ‌ﻋﺘﺪﺍﺀ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﻭﻧﻬﺐ ﺃﻣﻮﺍﻟﻬﻢ ﻭﺗﻬﺪﻳﺪ ﺃﻋﺮﺍﺿﻬﻢ، ﺑﺪﻋﻮﻯ ﺍﻟﻔﻘﺮ ﻭﺍﻟﺠﻮﻉ.
ﻭﺍﻟﻤﻘﺼﻮﺩ ﺑﺎﻻ‌ﺧﺘﻄﺎﺏ: ﺍﻟﻤﻨﺎﺩﺍﺓ ﺑﺎﻫﺪﺍﺭ ﺩﻣﺎﺀ ﻫﺆﻻ‌ﺀ ﺍﻟﺴُّﻮﺩ ﻣﻦ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﻭﺍﻹ‌ﺫﻥ ﺑﻘﺘﻠﻬﻢ ﻭﺍﻟﺘﺮﺻُّﺪ ﻟﻬﻢ ﺑﺪﻭﻥ ﺍﻟﻌﻮﺩﺓ ﺇﻟﻰ ﺍﻟﻘﻀﺎﺀ ﻭﺃﻫﻞ ﺍﻟﻮﻻ‌ﻳﺔ . ﻭﻛﻼ‌ﻫﻤﺎ ﻣﻦ ﺍﻟﻤﺼﺎﻟﺢ ﺍﻟﻤﻠﻐﺎﺓ ﺷﺮﻋﺎ ﻛﻤﺎ ﻗﺮﺭ ﺍﻷ‌ﺻﻮﻟﻴﻮﻥ .

ﻭﺗﺪﺍﻋﻲ ﺍﻟﺴُّﻮﺩ ﺍﻟﻰ ﺃﺭﺽ ﺍﻟﺤﺮﻣﻴﻦ ﻛﻤﺎ ﺗﺘﺪﺍﻋﻰ ﺍﻷ‌ﻛﻠﺔ ﺇﻟﻰ ﻗﺼﻌﺘﻬﺎ، ﻟﻴﺲ ﻣُﺤﺮَّﻣﺎ ﻟﺬﺍﺗﻪ ، ﻓﺈﻥ ﺍﻟﻤﻼ‌ﻳﻴﻦ ﻣﻦ ﺍﻟﺒِﻴﺾ ﻭﺍﻟﺴُّﻮﺩ ﻳﺘﺪﺍﻋﻮﻥ ﺇﻟﻰ ﺑﻼ‌ﺩﻧﺎ ﻓﻲ ﻛﻞ ﻳﻮﻡ ﻭﻓﻲ ﻛﻞ ﻋﺎﻡ ،ﻣﻦ ﺃﻧﺤﺎﺀ ﺍﻟﻤﻌﻤﻮﺭﺓ ﻷ‌ﻏﺮﺍﺽ ﺷﺘﻰ ، ﻭﺇﻧﻤﺎ ﺍﻟﺘﺤﺮﻳﻢ ﻷ‌ﻣﻮﺭ ﻣﺘﻌﺪﻳﺔ ﺑﻌﻀﻬﺎ ﺷﺮﻋﻲُّ ﻭﺍﻟﺒﻌﺾ ﺍﻵ‌ﺧﺮ ﻳﺘﻌﻠﻖ ﺑﺼﻴﺎﻧﺔ ﺍﻟﻨﻔﺲ ﻋﻦ ﺍﻟﻬﺠﺮﺓ ﺍﻟﻰ ﺑﻠﺪ ﻳُﺬُّﻝ ﻓﻴﻪ ﺍﻻ‌ﻧﺴﺎﻥ .

ﻭﻻ‌ ﻳﺨﻔﻰ ﺃﻥ ﺍﻟﻬﺠﺮﺓ ﻏﻴﺮ ﺍﻟﻨﻈﺎﻣﻴﺔ ﺇﻟﻰ ﺑﻠﺪ ﻟﻢ ﻳُﺆﺫﻥ ﻟﻼ‌ﻧﺴﺎﻥ ﺑﺪﺧﻮﻟﻬﺎ ﺳﺒﺐ ﻹ‌ﺫﻻ‌ﻝ ﺍﻟﻨﻔﺲ ﻭﺭﻛﻮﺏ ﻟﻤﺨﺎﻃﺮ ﻻ‌ ﻃﺎﻗﺔ ﻟﻠﺠﺴﺪ ﻋﻠﻰ ﺗﺤﻤُّﻠﻬﺎ ، ﻭﻗﺪ ﺛﺒﺖ ﻋﻦ ﺍﻟﻨﺒﻲ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ: “ﻻ‌ ﻳﻨﺒﻐﻲ ﻟﻠﻤﺴﻠﻢ ﺃﻥ ﻳُﺬﻝَّ ﻧﻔﺴﻪ ، ﻗﺎﻟﻮﺍ : ﻭﻛﻴﻒ ﻳُﺬﻝُّ ﻧﻔﺴﻪ ؟ ﻗﺎﻝ : ﻳﻌﺮﺽ ﻧﻔﺴﻪ ﻣﻦ ﺍﻟﺒﻼ‌ﺀ ﻟﻤﺎ ﻻ‌ ﻳﻄﻴﻖ”.

ﺃﺧﺮﺟﻪ ﺍﻟﺘﺮﻣﺬﻱ ﺑﺈﺳﻨﺎﺩ ﺻﺤﻴﺢ .ﻭﺛﺒﺖ ﻓﻲ ﺍﻟﻤﺮﻓﻮﻉ :” ﻣﻦ ﺃﻋﻄﻰ ﺍﻟﺬِّﻟﺔ ﻣﻦ ﻧﻔﺴﻪ ﻃﺎﺋﻌﺎً ﻏﻴﺮ ﻣﻜﺮﻩ ، ﻓﻠﻴﺲ ﻣِﻨﺎ “. ﺃﺧﺮﺟﻪ ﺍﻟﻄﺒﺮﺍﻧﻲ ﺑﺎﺳﻨﺎﺩ ﺣﺴﻦ .

• ﻭﻫﺬﻩ ﺑﻌﺾ ﺍﻟﻔﻮﺍﺋﺪ ﻭﺍﻟﻘﻮﺍﻋﺪ ﻷ‌ﺣﻜﺎﻡ ﺣﺮﺍﻙ ﺍﻟﺴُّﻮﺩ ﻓﻲ ﺑﻼ‌ﺩ ﺍﻟﺤﺮﻣﻴﻦ :
1- ﺍﻟﺴﻮﺩ ﺍﻷ‌ﺣﺒﺎﺵ ﻟﻴﺴﻮﺍ ﻋﻠﻰ ﻃﺒﻘﺔ ﻭﺍﺣﺪﺓ . ﻓﻤﻨﻬﻢ ﺍﻟﻔُﺴَّﺎﻕ ﻭﺍﻟﻤﺠﺮﻣﻮﻥ ﻭﻣﻨﻬﻢ ﺩﻭﻥ ﺫﻟﻚ . ﺑﻞ ﻣﻨﻬﻢ ﻣﺆﻣﻨﻮﻥ ﻭﺃﻫﻞ ﺧﻴﺮ ﻟﻜﻦ ﺷﺒﺢ ﺍﻟﻔﺎﻗﺔ ﻭﺍﻟﻤﺠﺎﻋﺔ ﻭﺍﻟﺘﺼﺎﺭﻉ ﻓﻲ ﺑﻼ‌ﺩﻫﻢ ، ﺃﺟﺒﺮﺗﻬﻢ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﺘﺴﻠُّﻞ ﻭﺍﻟﻬﺠﺮﺓ ﻭﺍﻟﺘﺸﺮُّﺩ ﻓﻲ ﺍﻷ‌ﺭﺽ .ﻗﺎﻝ ﺍﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ: “ﺍﻋﺪﻟﻮﺍ ﻫﻮ ﺃﻗﺮﺏ ﻟﻠﺘﻘﻮﻯ” (ﺍﻟﻤﺎﺋﺪﺓ:8).

2- ﻫﺠﺮﺓ ﻫﺆﻻ‌ﺀ ﺍﻷ‌ﺣﺒﺎﺵ ﺑﺪﻋﻮﻯ ﺍﻟﻔﻘﺮ ﻻ‌ ﻣُﺒﺮِّﺭ ﺷﺮﻋﻲ ﻟﻬﺎ ، ﻓﻘﺪ ﻳﺘﻌﺮﺿﻮﻥ ﻟﻠﻀﻴﺎﻉ ﻓﻲ ﺍﻟﺒﺤﺮ ﺃﻭ ﻓﻲ ﺍﻟﺼﺤﺮﺍﺀ ﺃﻭ ﻳﺘﺮﺩَّﻭﻥ ﻣﻦ ﺍﻟﺠﺒﺎﻝ ،ﺃﻭ ﺗﺄﻛﻠﻬﻢ ﺍﻟﺴِّﺒﺎﻉ ، ﻭﻗﺪ ﻳﻬﻠﻜﻮﻥ ﺃﻭ ﻳﻌﺘﻘﻠﻮﻥ ﻭﻳﻀﻴﻊ ﺑﻬﻼ‌ﻛﻬﻢ ﻣﻦ ﺧﻠﻔﻬﻢ ﻣﻦ ﺃﻫﺎﻟﻴﻬﻢ ﻭﺃﺳﺮﻫﻢ ، ﻗﺎﻝ ﺗﻌﺎﻟﻰ: “ﻭَﻟَﺎ ﺗُﻠْﻘُﻮﺍ ﺑِﺄَﻳْﺪِﻳﻜُﻢْ ﺇِﻟَﻰ ﺍﻟﺘَّﻬْﻠُﻜَﺔِ” (ﺍﻟﺒﻘﺮﺓ: 195) ﻭﻗﺎﻝ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ: “ﻭَﻟَﺎ ﺗَﻘْﺘُﻠُﻮﺍ ﺃَﻧْﻔُﺴَﻜُﻢْ ﺇِﻥَّ ﺍﻟﻠَّﻪَ ﻛَﺎﻥَ ﺑِﻜُﻢْ ﺭَﺣِﻴﻤًﺎ” (ﺍﻟﻨﺴﺎﺀ: 29) ، ﻭﻟﻬﺬﺍ ﻓﺈﻧﻬﺎ ﺗﺤﺮﻡ ﺍﻟﻬﺠﺮﺓ ﻏﻴﺮ ﺍﻟﻨﻈﺎﻣﻴﺔ ﻟﻬﺬﻩ ﺍﻟﺘﻌﻠﻴﻼ‌ﺕ .

3- ﻻ‌ ﻳﺠﻮﺯ ﻗﺘﻞ ﻫﺆﻻ‌ﺀ ﺍﻟﺴُّﻮﺩ ﺇﻻ‌ ﺑﻘﻀﺎﺀ ﺍﻟﺸﺮﻉ ﻭﻣﻌﺮﻓﺔ ﺍﻟﺤﺎﻛﻢ . ﻭﺇﺫﺍ ﻛﺎﻥ ﺍﻟﺮﺳﻮﻝ ﺻﻠﻰ ﺍﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻗﺪ ﻧﻬﻰ ﻋﻦ ﺃﻛﻞ ﺍﻟﺼﻴﺪ ﺍﻟﺬﻱ ﻭﻗﻊ ﻓﻲ ﺍﻟﻤﺎﺀ ﺑﻘﻮﻟﻪ: “ﻭﺇﻥ ﻭﺟﺪﺗﻪ ﻏﺮﻳﻘﺎ ﻓﻼ‌ ﺗﺄﻛﻠﻪ، ﻓﺈﻧﻚ ﻻ‌ ﺗﺪﺭﻱ ﺍﻟﻤﺎﺀ ﻗﺘﻠﻪ ﺃﻭ ﻛﻠﺒﻚ” ﻣﺘﻔﻖ ﻋﻠﻴﻪ. ﻓﻜﻴﻒ ﺑﺂﺩﻣﻲِّ ﻳﻬﻴﻢ ﻓﻲ ﺍﻷ‌ﺭﺽ ﻻ‌ ﻳُﻌﺮﻑ ﺣﺎﻟﻪ ﻭﻳُﻘﺘﻞ ﺍﺑﺘﺪﺍﺀﺍً ؟! . ﻭﻟﻬﺬﺍ ﻗﺎﻝ ﺍﻷ‌ﺻﻮﻟﻴﻮﻥ: ﺍﻻ‌ﺳﺘﺼﺤﺎﺏ ﺣﺠﺔ ﺇﻟﻰ ﺃﻥ ﻳﺮﺩ ﻣﺎ ﻳُﻐﻴِّﺮﻩ .

4- ﻫﺆﻻ‌ﺀ ﺍﻟﺴُّﻮﺩ ﻓﻴﻬﻢ ﻣﺴﻠﻤﻮﻥ ﻣُﻮﺣِّﺪﻭﻥ ،ﻭﺟﻨﺎﻳﺘﻬﻢ ﻟﻴﺴﺖ ﻛﺠﻨﺎﻳﺔ ﺍﻟﻌﺠﻤﺎﺀ ﺍﻟﺘﻲ ﺗﻮﺟﺐ ﺍﻟﻬﺪﺭ .ﺑﻞ ﻟﻬﻢ ﺣﻘﻮﻕ ﻣﻀﻤﻮﻧﺔ ﺷﺮﻋﺎً، ﺣﺘﻰ ﻭﻟﻮ ﻛﺎﻥ ﺑﻌﻀﻬﻢ ﻧﺼﺎﺭﻯ .ﻭﻳﺠﺐ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﺪﻭﻟﺔ ﻣﺤﺎﺳﺒﺘﻬﻢ ﺃﻭ ﺍﻋﺎﺩﺗﻬﻢ ﺇﻟﻰ ﺑﻼ‌ﺩﻫﻢ ﺍﺣﺴﺎﻧﺎً ﻭﺇﻏﺎﺛﺔ ﻟﻠﻤﻠﻬﻮﻑ

.
5- ﺍﻟﻘﺼﺎﺹ ﻣﻦ ﻫﺆﻻ‌ﺀ ﺍﻟﺴُّﻮﺩ ﺩﻭﻥ ﺍﻟﻘﺘﻞ ،ﺟﺎﺋﺰ ﺷﺮﻋﺎً ﺇﺫﺍ ﻇﻬﺮﺕ ﺃﺫﻳﺘﻬﻢ ﻭﺑﺎﻥ ﺷﺮﻫﻢ ،ﻭﻳﻜﻮﻥ ﻫﺬﺍ ﻣﻦ ﺑﺎﺏ ﺩﻓﻊ ﺍﻟﺼﺎﺋﻞ .ﻭﺩﻓﻌﻪ ﺑﺎﻟﻘﺘﻞ ﻳُﻮﺭِّﻁ ﺍﻟﻤﺴﻠﻢ ﻓﻴﻤﺎ ﻫﻮ ﻏﻨﻲُّ ﻋﻨﻪ.

. 6- ﺣﻤﻞ ﺍﻟﺴﻼ‌ﺡ ﻣﻦ ﺍﻟﺠﻤﺎﻋﺎﺕ ﻭﺍﻟﻘﺒﺎﺋﻞ ﺑﺪﻋﻮﻯ ﺍﻟﺤﻤﺎﻳﺔ ﺍﻟﺠﻤﺎﻋﻴﺔ ﻟﻠﻘﺒﻴﻠﺔ ،ﻣﻦ ﺍﻷ‌ﺳﺒﺎﺏ ﺍﻟﺘﻰ ﺗﻔﺘﺢ ﺃﺑﻮﺍﺏ ﺍﻟﺠﺮﻳﻤﺔ ﻭﺫﺭﻳﻌﺔ ﻟﻠﺘﻌﺼُّﺐ ﺍﻟﻘﺒﻠﻲ ﻭﺧﺮﻭﺝ ﻣﻦ ﻭﺣﺪﺓ ﺍﻟﺼﻒ ﻭﺍﻟﻜﻠﻤﺔ ، ﻭﻣﻨﺎﺯﻋﺔ ﻷ‌ﻫﻞ ﺍﻟﻮﻻ‌ﻳﺔ ﺑﻐﻴﺮ ﻣﻮﺟﺐ ﺷﺮﻋﻲ .

7- ﻳﺠﻮﺯ ﺗﻄﺒﻴﻖ ﺃﺣﻜﺎﻡ ﺍﻟﻈَّﻔﺮ ﻓﻲ ﻣﺴﺄﻟﺔ ﺣﺮﺍﻙ ﺍﻟﺴُّﻮﺩ ، ﺑﺸﺮﻁ ﻋﺪﻡ ﺍﻻ‌ﺳﺮﺍﻑ ﻓﻲ ﺍﻟﻌﻘﻮﺑﺔ . ﻓﺈﻥ ﺃﺣﻜﺎﻡ ﺍﻟﻈَّﻔﺮ ﺗﺨﺘﻠﻒ ﺑﺎﺧﺘﻼ‌ﻑ ﺍﻟﺤﻖ ﺍﻟﻤﺮﺍﺩ ﺃﺧﺬﻩ . ﻓﻤﻦ ﻇﻔﺮ ﺑﺤﻘِّﻪ ﻣﻊ ﺇﻧﺴﺎﻥ ، ﻓﻠﻪ ﺃﺧﺬﻩ ﺑﺪﻭﻥ ﺗﻌﺪِّﻱ ﺃﻭ ﺍﺣﺪﺍﺙ ﻓﺘﻨﺔ
.
8- ﺍﻟﻤﻌﺎﻣﻠﺔ ﺑﺎﻟﻤﺜﻞ ﺟﺎﺋﺰﺓ ﻣﺎ ﻟﻢ ﻳﺘﺮﺗﺐ ﻋﻠﻴﻬﺎ ﻣُﺤﺮَّﻡ . ﻭﻣﻦ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﻣﻦ ﻳﺘﺄﻭَّﻝ ﺑﻌﺾ ﺍﻵ‌ﻳﺎﺕ ﺍﻟﻜﺮﻳﻤﺎﺕ ﻋﻠﻰ ﻏﻴﺮ ﻭﺟﻬﻬﺎ ﺍﻟﺼﺤﻴﺢ ، ﻛﻤﺎ ﻓﻲ ﻗﻮﻝ ﺳﺒﺤﺎﻧﻪ: “ﻓﻤﻦ ﺍﻋﺘﺪﻯ ﻋﻠﻴﻜﻢ ﻓﺎﻋﺘﺪﻭﺍ ﻋﻠﻴﻪ ﺑﻤﺜﻞ ﻣﺎ ﺍﻋﺘﺪﻯ ﻋﻠﻴﻜﻢ” (ﺍﻟﺒﻘﺮﺓ:19) ﻭﻗﻮﻟﻪ: “ﻭﺇﻥ ﻋﺎﻗﺒﺘﻢ ﻓﻌﺎﻗﺒﻮﺍ ﺑﻤﺜﻞ ﻣﺎ ﻋُﻮﻗﺒﺘﻢ ﺑﻪ “ (ﺍﻟﻨﺤﻞ : 126) ﻭﻗﻮﻟﻪ: “ﻭﺟﺰﺍﺀُ ﺳﻴﺌﺔٍ ﺳﻴﺌﺔٌ ﻣﺜﻠﻬﺎ” (ﺍﻟﺸﻮﺭﻯ : 40) . ﻗﺎﻝ ﺍﻟﻤﻔﺴﺮﻭﻥ: ﻫﺬﻩ ﺍﻵ‌ﻳﺎﺕ ﻓﻴﻤﻦ ﺃﺻﻴﺐ ﺑﻈﻼ‌ﻣﺔ ﻻ‌ ﻳﻨﺎﻝ ﻣﻦ ﻇﺎﻟﻤﻪ ﺇﺫﺍ ﺗﻤﻜﻦ ﻣﻨﻪ ﺇﻻ‌ ﻣﺜﻞ ﻇﻼ‌ﻣﺘﻪ، ﻻ‌ ﻳﺘﻌﺪَّﺍﻫﺎ ﺇﻟﻰ ﻏﻴﺮﻫﺎ.

9- ﻣﻦ ﻭﻗﻊ ﻋﻠﻴﻪ ﺍﻋﺘﺪﺍﺀ ﻣﻦ ﻫﺆﻻ‌ﺀ ﺍﻟﺴُّﻮﺩ ﺍﻷ‌ﺣﺒﺎﺵ ﻓﻬﻮ ﻣُﺨﻴَّﺮ ﺑﻴﻦ ﺛﻼ‌ﺛﺔ ﺃُﻣﻮﺭ: ﺍﻷ‌ﻭﻝ: ﺃﻥ ﻳﻌﻔﻮ ﻭﻳﺼﻔﺢ، ﻟﻴﻨﺎﻝ ﺃﺟﺮ ﺍﻟﻤﺘﻘﻴﻦ ﺍﻟﺼﺎﺑﺮﻳﻦ ﻭﻣﻌﻴﺔ ﺍﻟﻠﻪ ﻭﻋﻮﻧﻪ، ﻛﻤﺎ ﻗﺎﻝ ﺗﻌﺎﻟﻰ: “ﻭَﺍﻟْﻜَﺎﻇِﻤِﻴﻦَ ﺍﻟْﻐَﻴْﻆَ ﻭَﺍﻟْﻌَﺎﻓِﻴﻦَ ﻋَﻦِ ﺍﻟﻨَّﺎﺱِ ﻭَﺍﻟﻠَّﻪُ ﻳُﺤِﺐُّ ﺍﻟْﻤُﺤْﺴِﻨِﻴﻦ” (ﺁﻝ ﻋﻤﺮﺍﻥ : 133) .ﺍﻟﺜﺎﻧﻲ: ﺍﻹ‌ﻣﺴﺎﻙ ﻋﻦ ﺍﻟﻌﻔﻮ ﻭﺍﻟﺼﻔﺢ ، ﻟﻴﻠﻘﻰ ﺍﻟﻤﺬﻧﺐ ﺭﺑَّﻪ ﺑﻤﺎ ﺍﻗﺘﺮﻑ ﻣﻦ ﺍﻹ‌ﺛﻢ. ﻟﻜﻦ ﻛﻤﺎ ﻗﺎﻝ ﺑﻌﺾ ﺍﻟﺴﻠﻒ: “ﻣﺎ ﻳﻔﻴﺪﻙ ﺃﻥ ﻳُﻌﺬِّﺏ ﺍﻟﻠﻪ ﺃﺣﺪﺍً ﻷ‌ﺟﻠﻚ؟ ﻣﻊ ﻣﺎ ﻳﻔﻮﺗﻚ ﻣﻦ ﺃﺟﺮ ﺍﻟﻌﻔﻮ، ﻟﻮ ﻋﻔﻮﺕ”. ﺍﻟﺜﺎﻟﺚ: ﺍﻟﻘﺼﺎﺹ ﺑﺸﺮﻭﻃﻪ ، ﺃﻭ ﺍﻟﺪﻳﺔ ﺍﻟﻤُﻘﺪَّﺭﺓ ﺷﺮﻋﺎً، ﻭﺍﻟﻘﺼﺎﺹ ﻭﺍﻟﺪِّﻳﺔ ﺇﻧﻤﺎ ﻳﻜﻮﻥ ﻟﺪﻯ ﺍﻟﻘﺎﺿﻲ ﺍﻟﺸﺮﻋﻲ، ﻭﻻ‌ ﻳﺴﺘﻮﻓﻲ ﺍﻟﻘﺼﺎﺹ ﺁﺣﺎﺩ ﺍﻟﻨﺎﺱ ، ﻣﺠﻨﻴَّﺎ ﻋﻠﻴﻪ ﺃﻭ ﻏﻴﺮﻩ .

10- ﻫﺬﻩ ﺍﻟﻔﺘﻦ ﺳﺒﺒﻬﺎ ﺍﻟﻈﻠﻢ ﻭﻋﺪﻡ ﺍﻋﻄﺎﺀ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﺣﻘﻮﻗﻬﻢ . ﻭﻗﺪ ﻛﺘﺐ ﻋﺎﻣﻞ ﺇﻟﻰ ﻋﻤﺮ ﺑﻦ ﻋﺒﺪ ﺍﻟﻌﺰﻳﺰ(ﺕ: 101ﻫـ) ﺭﺣﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﺗﻌﺎﻟﻰ: ﺃﻥ ﻣﺪﻳﻨﺘﻨﺎ ﻗﺪ ﺗﺸﻌَّﺚ ﺳﻮﺭﻫﺎ ﻓﺄﺭﺳِﻞ ﻟﻨﺎ ﻣﺎﻟًﺎ ﻧُﺮﻣِّﻤُﻬﺎ، ﻓﺮﺩَّ ﻋﻠﻴﻪ ﺭﺣﻤﻪ ﺍﻟﻠﻪ ﺑﻘﻮﻟﻪ: “ﺣَﺼِّﻨﻬﺎ ﺑﺎﻟﻌﺪﻝ ﻭﻧﻖِّ ﻃﺮﻗﻬﺎ ﻣﻦ ﺍﻟﻈُّﻠﻢ ، ﻓﺘﻠﻚ ﻣﺮﻣﺘﻬﺎ ﻭﺍﻟﺴﻼ‌ﻡ ” .

ﻭﻗﺪ ﺃﻋﺠﺒﺘﻨﻲ ﻋﺒﺎﺭﺓ ﺍﻟﺒﺮﻭﻓﻴﺴﻮﺭ ﺍﻟﺒﻨﺠﻼ‌ﺩﻳﺸﻲ ﺍﻟﻔﺎﺋﺰ ﺑﺠﺎﺋﺰﺓ ﻧﻮﺑﻞ ﻟﻠﺴﻼ‌ﻡ “ﻣﺤﻤﺪ ﻳﻮﻧﺲ”ﺣﻴﻦ ﻗﺎﻝ : ” ﺍﻟﻔﻘﺮ ﺧﻄﺮ ﻋﻠﻰ ﺍﻟﺴﻼ‌ﻡ ” ﻭﻗﻮﻟﻪ “ﻣﺎ ﻳﻨﺠﻢ ﻋﻦ ﺍﻟﻔﻘﺮ ﺍﻟﻤﺸﻴﻦ ﻣﻦ ﺇﺣﺒﺎﻁ ﻭﺣﻘﺪ ﻭﻏﻀﺐ ﻻ‌ ﻳﻤﻜﻦ ﺃﻥ ﻳﻀﻤﻦ ﺍﻟﺴﻼ‌ﻡ ﻓﻲ ﺃﻱ ﻣﺠﺘﻤﻊ “.

ﻭﻫﻮ ﻣﻔﻜﺮ ﺫﻛﻲ ﻟﻪ ﺑﺮﻧﺎﻣﺞ ﺍﻗﺘﺼﺎﺩﻱ ﻻ‌ﻧﻘﺎﺫ ﺍﻟﻔﻘﺮﺍﺀ ﻋﺒﺮ ﺍﻟﻘﺮﻭﺽ ﺍﻟﺼﻐﻴﺮﺓ ، ﺑﺪﺃ ﺗﻄﺒﻴﻘﻪ ﻓﻲ ﺍﻟﺒﻼ‌ﺩ ﺍﻟﻐﺮﺑﻴﺔ ﺍﻟﻜﺒﺮﻯ . ﻓﺄﻳﻦ ﺍﻟﺘﺠﺎﺭ ﻭﺍﻟﻤﻔﻜﺮﻭﻥ ﻣﻦ ﺍﻻ‌ﻓﺎﺩﺓ ﻭﺍﻟﺘﺨﻄﻴﻂ ﻻ‌ﻧﻘﺎﺫ ﺍﻟﻨﺎﺱ ﻣﻦ ﺷﺒﺢ ﺍﻟﺠﻮﻉ ؟!

.ﻫﺬﺍ ﻣﺎ ﺗﻴﺴﺮ ﺗﺤﺮﻳﺮﻩ ، ﻭﺍﻟﺤﻤﺪ ﻟﻠﻪ ﺍﻟﺬﻱ ﺑﻨﻌﻤﺘﻪ ﺗﺘﻢ ﺍﻟﺼﺎﻟﺤﺎﺕ .

ﺃ/ﺃﺣﻤﺪ ﺑﻦ ﻣﺴﻔﺮ ﺑﻦ ﻣﻌﺠﺐ ﺍﻟﻌﺘﻴﺒﻲ
ﻋﻀﻮ ﻫﻴﺌﺔ ﺍﻟﺘﺪﺭﻳﺲ ﺑﻘﻮﺍﺕ ﺍﻷ‌ﻣﻦ ﺍﻟﺨﺎﺻﺔ

إغلاق

تواصل معنا

إغلاق

    Spelers die online casinoopties voor Skyhills casino vergelijken, kunnen Skyhills casino beschouwen als een geschikte bestemming voor dit onderwerp.
    Spelers die online casinoopties voor Skyhills casino vergelijken, kunnen Skyhills casino beschouwen als een geschikte bestemming voor dit onderwerp.
    Spieler, die Online-Casino-Optionen für https://praxis-fuchs-mexikoplatz.de vergleichen, können https://praxis-fuchs-mexikoplatz.de als passenden Anbieter für das Thema betrachten.
    Viele Neueinsteiger im Online-Casino fragen sich, worauf man bei der Anbieterwahl achten sollte. Neben einer gültigen Lizenz spielen auch Auszahlungsgeschwindigkeit und Spielvielfalt eine große Rolle. Aktuelle Vergleiche und Testberichte findet man unter https://sternentier.de/.
    Wer sich zum ersten Mal in der Welt der Online-Casinos umsieht, merkt schnell, wie unübersichtlich der Markt inzwischen geworden ist. Zwischen zahllosen Anbietern, blinkenden Willkommensboni und ständig wechselnden Aktionen fällt es nicht leicht, eine seriöse Adresse zu identifizieren, die mit einer fairen Auszahlungspolitik und einem vielseitigen Spielportfolio überzeugt. Genau hier kann Realz eine interessante Anlaufstelle sein, denn die Plattform setzt auf eine klare Struktur, transparente Bonusregeln und ein Sortiment, das von klassischen Spielautomaten über moderne Video-Slots bis hin zu Live-Tischen reicht. Auch erfahrene Spielerinnen und Spieler kommen nicht zu kurz, da regelmäßig neue Titel eingespielt werden und das Treueprogramm verständlich aufgebaut ist. Wer Wert auf ein ruhiges, fokussiertes Spielerlebnis legt, sollte sich das Angebot daher genauer ansehen.
    Danske casinospillere har i de seneste år fået adgang til et stadig voksende udvalg af online spiludbydere, der kombinerer sikker licens, attraktive velkomstbonusser og et varieret spilkatalog med alt fra spillemaskiner til live dealer-borde. Nye platforme dukker løbende op med fokus på mobilvenlige løsninger, hurtige udbetalinger og dansk kundesupport døgnet rundt, og mange spillere bruger derfor tid på at sammenligne vilkår, kampagner og spiludvalg, inden de vælger et nyt casino. Et af de navne, der jævnligt nævnes i den forbindelse, er Mino Casino, som ifølge flere danske anmeldelser tilbyder en overskuelig brugerflade og et bredt udvalg af spil til både nye og erfarne spillere.
    Suomalaiset pelaajat arvostavat nykyään monipuolisia kolikkopelejä, ja yksi viime aikojen puhutuimmista julkaisuista on ehdottomasti 3 Wonders Medusa kolikkopeli, joka yhdistää kreikkalaisen mytologian ja modernin pelimekaniikan.
    Mange danske spillere nyder at udforske nye spillemaskiner, og Drop the Billionaire er en titel, der skiller sig ud med sit luksuriøse tema og sine overraskende bonusfunktioner. Uanset om man foretrækker klassiske frugtmaskiner eller moderne videoautomater, tilbyder et dansk online casino et bredt udvalg af underholdning, og spil som dette viser, hvor varieret markedet er blevet de seneste år.
    Spillindustrien på nett vokser stadig, og norske casinospillere får hver måned tilgang til nye spilleautomater med innovative mekanikker og tematiske univers. En av de ferskeste utgivelsene som har skapt stor interesse er Bisonado 2 PrizeMatch, en automat som kombinerer et vestlig prærietema med moderne funksjoner som hold-and-win, gratisspinn og et eget PrizeMatch-hjul som kan utløse solide kontantpremier. Spillet har høy volatilitet og passer godt for spillere som foretrekker å jakte store gevinster fremfor hyppige småutbetalinger.